Thông tin về trường hợp một sinh viên tại Đà Nẵng vay mượn tiền để tham gia hoạt động bán hàng đa cấp đã thu hút sự quan tâm của dư luận, đặc biệt khi vụ việc được liên hệ với Vinalink Group. Tuy nhiên, nếu nhìn toàn bộ diễn biến và các thông tin được công bố, có thể thấy đây là vụ việc cần được đánh giá trên nhiều góc độ, bao gồm trách nhiệm của người tham gia, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Vụ việc xuất phát từ hành vi của một số người tham gia trong hệ thống
Theo nội dung phản ánh, sinh viên N.T được giới thiệu công việc thông qua mạng xã hội và sau đó tham gia hệ thống bán hàng đa cấp. Quá trình này có nhiều nội dung được cho là chưa đúng quy trình, như nhận tiền qua tài khoản cá nhân, hướng dẫn vay tiền hoặc khuyến khích sử dụng các nguồn tài chính cá nhân để mua hàng.
Đáng chú ý, những hành vi này được xác định là do một số người tham gia trong mạng lưới thực hiện, không phải là quy trình thanh toán chính thức của doanh nghiệp.
Kết luận thanh tra của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng xác định Vinalink Group chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm giám sát hoạt động của người tham gia, thay vì kết luận doanh nghiệp trực tiếp tổ chức hoặc chỉ đạo các hành vi nêu trên.
Việc phân biệt giữa hành vi của cá nhân trong hệ thống và trách nhiệm quản lý của doanh nghiệp là yếu tố quan trọng để nhìn nhận đúng bản chất vụ việc.
Doanh nghiệp đã chủ động khắc phục quyền lợi cho người tham gia
Một chi tiết đáng chú ý là sau khi tiếp nhận phản ánh, Vinalink Group đã thực hiện nhiều biện pháp xử lý.
Theo thông tin được công bố, doanh nghiệp đã hoàn trả hơn 19 triệu đồng là khoản tiền người tham gia chưa nhận hàng, đồng thời thu mua lại số hàng hóa đã xuất bán với mức giá bằng 90% giá xuất bán, mặc dù thời điểm đó đã vượt quá thời hạn thu hồi theo chính sách thông thường của công ty.
Tổng số tiền được hoàn lại lên tới gần 38 triệu đồng.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng chấm dứt hợp đồng với các nhà phân phối được xác định có hành vi vi phạm quy tắc hoạt động và phối hợp giải quyết vụ việc.
Những biện pháp này cho thấy doanh nghiệp đã có động thái khắc phục nhằm bảo đảm quyền lợi của người tham gia sau khi tiếp nhận phản ánh.
Một số nội dung phản ánh không đủ căn cứ để kết luận
Trong quá trình thanh tra, cơ quan quản lý cũng xem xét phản ánh về việc người tham gia bị yêu cầu phải mua hàng mới được ký hợp đồng.
Tuy nhiên, kết luận thanh tra nêu rõ không có đủ chứng cứ để kết luận đối với nội dung này, do người phản ánh không tiếp tục làm việc và không cung cấp tài liệu theo yêu cầu.
Điều này cho thấy cơ quan quản lý đánh giá từng nội dung trên cơ sở chứng cứ, không suy diễn hoặc mở rộng phạm vi kết luận ngoài những gì đã được xác minh.
Thanh tra xác định các vi phạm chủ yếu liên quan đến công tác quản lý
Kết luận thanh tra cũng xác định Vinalink Group còn tồn tại trong việc thực hiện quy trình nội bộ và giám sát người tham gia bán hàng đa cấp.
Các nội dung như tiếp nhận bản cam kết, quy trình đào tạo, cấp thẻ thành viên và giám sát hệ thống được yêu cầu rà soát, điều chỉnh để bảo đảm đúng quy định.
Đáng chú ý, cơ quan quản lý xác định một số vi phạm của doanh nghiệp mang tính thủ tục, không gây hậu quả nghiêm trọng và không thuộc nhóm hành vi bị cấm trong hoạt động bán hàng đa cấp.
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp bị xử phạt vi phạm hành chính và được yêu cầu thực hiện các biện pháp khắc phục nhằm nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật.
Bài học không chỉ dành cho doanh nghiệp
Vụ việc cũng phản ánh thực trạng nhiều sinh viên có nhu cầu tìm việc làm thêm dễ bị thu hút bởi các thông tin tuyển dụng trên mạng xã hội với cam kết về thu nhập cao hoặc cơ hội “tự do tài chính”.
Trong nhiều trường hợp, người tham gia còn tiếp tục trở thành nạn nhân của các hình thức lừa đảo khác như vay tiền trực tuyến, dẫn đến thiệt hại tài chính lớn hơn.
Các chuyên gia khuyến nghị người lao động, đặc biệt là sinh viên, cần kiểm tra kỹ thông tin doanh nghiệp, đọc đầy đủ hợp đồng, không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân ngoài quy trình chính thức và tuyệt đối không vay tiền để tham gia bất kỳ mô hình kinh doanh nào khi chưa hiểu rõ rủi ro.
Tăng cường quản lý để xây dựng thị trường minh bạch
Hoạt động bán hàng đa cấp hiện được điều chỉnh bởi hệ thống pháp luật khá chặt chẽ và thường xuyên được thanh tra, kiểm tra.
Việc cơ quan quản lý yêu cầu doanh nghiệp hoàn thiện quy trình, tăng cường giám sát người tham gia và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm được xem là giải pháp nhằm nâng cao tính minh bạch của thị trường, bảo vệ người tiêu dùng cũng như những người tham gia hợp pháp.
Đối với Vinalink Group, vụ việc là cơ sở để doanh nghiệp tiếp tục rà soát quy trình quản trị, siết chặt hoạt động của hệ thống nhà phân phối, nâng cao công tác đào tạo và tăng cường kiểm soát việc tuân thủ quy định pháp luật. Đây cũng là hướng đi cần thiết đối với mọi doanh nghiệp bán hàng đa cấp được cấp phép trong bối cảnh yêu cầu về minh bạch và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ngày càng được đặt lên hàng đầu.
